Ewa Walentyna Maciejewska, Wiatroczułe. Zdjęcie, projekt okładki: Ewa Maciejewska. Nakład autorski, Kępno 2024, s. 86.

Ewa Walentyna Maciejewska, urodziła się w Kępnie w 1958 roku. Jest magistrem pedagogiki, nauczycielem dyplomowanym edukacji wczesnoszkolnej i przedszkolnej. Ukończyła studia podyplomowe w zakresie Organizacji i Zarządzania „Menedżer w Oświacie” w Gnieźnieńskiej Wyższej Szkole Humanistyczno-Menedżerskiej MILENIUM.

Zadebiutowała tomikiem poetyckim Stopami latawców (2019). Następnie opublikowała: Snu kropelka – zbiór wierszy dla dzieci (2020), W brzasku nocy (2021), Archipelag morskich wierszy (2022), Bajki wiatru i słonka (2022), Bajki z wiosennej łąki (2023).

Wiersze autorki publikowane były na łamach Tygodnika Kępińskiego, Wielkoplskiego Widnokręgu, Gazety Kulturalnej i innych. Gościła w audycjach radiowych Radia SUD, Wieczór Krakowski Radio Ty i Ja, Poetyckie Audycje Pióro Feniksa, Poczta Poetycka Radio Koszalin.

Należy do Kępińskiego Koła Literatów oraz Stowarzyszenia Autorów Polskich.

Artur Sczesny, Nocne stwory. Obrazy: Krzysztof Czader. Projekt okładki: Gminny Ośrodek Kultury w Jasiennicy. Wydawca: Gminny Ośrodek Kultury w Jasiennicy, Jasiennica 2023, s. 68.

Artur Sczesny, urodzony w Bytomiu (1964), od 2006 mieszka w Jasienicy na Śląsku Cieszyńskim. Poeta, autor tekstów i muzyk amator. Założyciel i lider zespołu Inne Słowa.

Prywatnie lekarz, specjalista w dziedzinie ortopedii, traumatologii i rehabilitacji medycznej.

Zbiór „Nocne stwory” stanowi wybór dotąd niepubli­kowanych wierszy z lat 1983-1987.

Krzysztof Czader, urodził się 1954 roku w Jaworzu. Absolwent Państwowego Liceum Plastycznego w Bielsku-Białej na kierunku grafika. Jest artystą wszechstronnym – rysuje, maluje oraz rzeźbi. W jego domowej galerii można zobaczyć liczną kolekcję motyli i chrząszczy. Twórca brał udział w licznych wystawach zbiorowych i indywidualnych. Artysta w 2001 roku został uhonorowany Laurem Srebrnej Cieszynianki, a w 2014 roku otrzymał Wyróżnienie Starosty Bielskiego za działalność artystyczną.

Catherine Nixey, Ciemniejący wiek. O niszczeniu świata klasycznego przez chrześcijan. Przełożył: Jakub Jedliński. Opieka redakcyjna: Dariusz Sośnicki. Redakcja: Justyna Techmańska. Konsultacja merytoryczna: prof. dr hab. Stanisław Obirek. Zestawienie indeksu, korekty: d2d.pl. Projekt okładki: Marta Konarzewska/konarzewska.pl. Projekt typograficzny i redakcja techniczna: Robert Oleś. Wydawnictwo Filary sp. z o.o., Warszawa 2023, s. 416.

O chrześcijaństwie mówi się, że kultywuje miłość bliźniego. Jednak dla świata antyku triumf nowej religii nie oznaczał nadejścia epoki miłości. Choć przed nowym Bogiem wszyscy mieli być równi, to tych, którzy go nie uznali, spotykał okrutny los, a ich świątynie, posągi i pisma unice­stwiano. Skala tych zniszczeń była ogromna i przyniosła ludzkości nie­powetowane straty. Wiele bezcennych świadectw kultury starożytnej przepadło bezpowrotnie.

Fanatyczna wrogość wyznawców nowej wiary wobec wszystkiego, co wyrosło na gruncie starej, może szokować. Kilka lat temu w Iraku i Syrii ekstremiści z Państwa Islamskiego wysadzali w powietrze antyczne budowle, a wieści o tym wywołały oburzenie na całym świecie. Podob­nie postąpili talibowie z posągami Buddy w Afganistanie.

Od wydarzeń opisywanych przez Catherine Nixey w tej błyskotliwej i poruszającej książce minęły wieki. Proste analogie wydają się więc nie na miejscu. Jednak podobieństwo scen z Ciemniejącego wieku do tych, które docierały do nas niedawno z Bliskiego Wschodu, niepokoi i daje do myślenia.

„The New York Times”, „The Spectator”, „TheObserver” oraz BBC History uznały Ciemniejący wiek za jedną z najważniejszych książek roku.

Catherine Nixey napisała śmiałą, olśniewającą i prowokacyjną książkę, która podaje w wątpliwość przyjęte wyobrażenia na temat wczesnego chrześcijań­stwa oraz tego, jak – i dlaczego – rozprzestrzeniło się ono tak szybko. Nixey jest dowcipną i nieprawomyślną przewodniczką po świecie, który dla wielu czytel­ników będzie obcy, przedziwny i niepokojący.

Peter Frankopan, autor książki Jedwabne szlaki. Nowa historia świata

Chris Wickham, Średniowieczna Europa. Tłumaczenie: Marcin Kowalczyk. Redaktor prowadzący: Irmina Wala-Pęgierska. Redakcja merytoryczna: Jakub Morawiec. Redakcja: Mirosława Szymańska. Zdjęcia: wikimedia.org. Korekta: Mirosława Szymańska. Nadzór graficzny i projekt okładki: Grażyna Jędrzejec. Seria: „Sekrety historii”. Wydawnictwo RM, Warszawa 2022, s. 480.

Frapująca i przystępna synteza wiedzy o średniowieczu – epoce, w której tworzy­ły się fundamenty współczesnej Europy.

Chris Wickham ze swadą i klarownie opisuje trwające tysiąc lat średniowiecze – epokę obfi­tującą w burzliwe wydarzenia i przełomowe przemiany. Prezentuje świat władców, papieży, mistyków, teologów i rycerzy, ale też mieszczan, kupców i chłopów. Pokazuje ekonomiczne i polityczne podstawy średniowiecznej Europy, a także wzorce zachowań i różne aspekty średniowiecznej kultury. W jego ujęciu obraz średniowiecza jest wielowymiarowy. To epoka, w której współistnieją różne, rozwijające się równolegle, systemy gospodarcze, społeczne, polityczne i kulturalne, które warto ze sobą zestawiać, porównywać i objaśniać.

Oto obraz średniowiecza, który powinniśmy znać w XXI wieku – daleki od stereotypowego wyobrażenia „ciemnych wieków średnich”, pełnych przemocy, ignorancji i zabobonów. To tysiąclecie znoju i trudu, pomysłowości i kompromisów, których efektem był ogromny skok cywilizacyjny.

Ta książka jest o zmianie. Epoka, którą nazywamy średniowieczem – lub wiekami średnimi – trwała tysiąc lat, od 500 do 1500 roku, a Europa, która jest przedmiotem mojego zaintereso­wania, pod koniec tego okresu stała się zupełnie innym miejscem niż u jego zarania. W VI wieku Europa była wyraźnie podzielona na dwie części: jedną zdominowaną i zarządzaną przez Imperium Rzymskie oraz zupełnie odmienną część drugą. Tysiąc lat później przybrała swój skom­plikowany kształt, z mozaiką licznych niezależnych państw, który w ogólnych zarysach zacho­wał się do czasów współczesnych. Pisząc tę książkę, chciałem pokazać, jak do tego doszło.

____________

Chris Wickham – uznany mediewista, emerytowany profesor historii średniowiecznej na Uniwersytecie Oksfordzkim i członek kolegium Ali Souls College. Autor wielu książek.

Rosie Serdiville, John Sadler, Rycerze. Honor i przemoc. Tłumaczenie: Katarzyna Skawran. Redaktor prowadzący: Irmina Wala-Pęgierska. Redakcja: Mirosława Szymańska. Korekta: Jacek Ring. Nadzór graficzny i projekt okładki: Grażyna Jędrzejec. Seria: „Sekrety historii”. Wydawnictwo RM, Warszawa 2017, s. 200.

Ta książka opisuje rozkwit i schyłek epoki średniowiecznych rycerzy, przedsta­wia ich kosztowny ekwipunek i uzbrojenie, a także zabiera czytelnika na turnieje i przybliża etos rycerski.

Rycerzy, czyli wojowników konnych, zaczęto łączyć z pojęciem rycerskości, gdy zostało ono spopularyzowane przez średniowieczną literaturę. Oczekiwano od nich, że będą walczyć odważnie i honorowo oraz pozostaną lojalni wobec swego pana – w razie konieczności – aż do śmierci. W późniejszych czasach rycerskość utożsamiano z udziałem w turniejach i polo­waniach oraz takimi zaletami charakteru jak sprawiedliwość, miłosierdzie i wiara. W czasach wypraw krzyżowych sformułowano kodeksy rycerskie, a niektóre zakony krzyżowców, mię­dzy innymi templariusze, przeszły do legendy. Wraz z rozwojem sztuki wojennej w XV wieku ten typ wojska stał się zbędny, ale określenie „rycerz” przetrwało jako honorowy tytuł nada­wany za usługi oddane monarsze lub krajowi. Stulecia później postać rycerza stała się też ikoną kultury popularnej.

_____________

Rosie Serdiville – historyk społeczny, bierze udział w rekonstrukcjach historycznych, interesuje się zwłaszcza wpływem działań wojennych na ludność cywilną.

John Sadler – historyk wojskowo­ści, autor licznych książek. Wykłada w Centre for Lifelong Learning na Uniwersytecie Newcastle.

Eugeniusz Kurzawa, Rynek 11. Redakcja: Janusz Taranienko. Projekt okładki: Wojciech Olejniczak. Konsultacje: Janusz Taranienko, Barbara Nau, Alicja Rybałko, Ewa Mielczarek. Ilustracje: ze zbiorów własnych. Korekta: Barbara Nau. Nakład autorski, Wilkanowo-Zielona Góra 2024, s. 186.

„Rynek 11” to luźny zbiór uroczych, rozsypanych niczym sznur koralików, opowieści z życia autora, odsłaniających jego biografię oraz historię rodzinnego domu. Są tu wspomnienia z dzieciństwa i obrazki z czasów szkoły podstawowej i średniej. Dzieje krawieckiego zakładu ojca oraz rodzinnych wyjazdów i powrotów związanych z Kamieńcem, wsią matki. Scenerią i jądrem wspomnień jest tytułowy Rynek 11, miejsce, które autor czyni ważnym, niemal równorzędnym bohaterem swoich opowieści. Z tego matecznika wyruszy w świat i tu zawsze, nawet po wyprowadzce rodziców, będzie wracał pamięcią. Żywioł gawęd Eugeniusza Kurzawy jest płynny. Można je różnie konfigurować w toku lektury. Dopełnienie zbioru stanowi kilkanaście wierszy, które są lirycznym komentarzem poety do niektórych opowieści. Książka, co cenne, ocala i utrwala pamięć domową i pamięć o mieście, które bywają zazwyczaj pomijane w opasłych tomach historii. Na pamiętanie zasługują bowiem nie tylko pomnikowi bohaterowie: codzienność jest równie ważna.

Barbara Nau