Jacques Le Goff, Długie Średniowiecze. Przekład: Maria Żurowska. Recenzenci: Marek Derwich, Henryk Samsonowicz. Redaktor Prowadzący: Szymon Morawski, Beata Jankowiak-Konik. Redakcja: Magdalena Pluta. Redakcja techniczna: Zofia Kosińska. Korekta: Agata Liberek. Indeks: Joanna Zatorska. Projekt okładki i stron tytułowych: Jakub Rakusa-Suszczewski. Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2024, s. 230. .

Prezentowana książka to zbiór artykułów Jacquesa Le Goffa opublikowanych w czasopiśmie „L’Histoire” w latach 1980-2004. Stanowią one udaną formę popu­laryzacji głównych tez badawczych autora dotyczących średniowiecza, widzianego jako epoka, w której narodziły się prądy, zjawiska mające wpływ na cywilizację świa­tową, aż do początków XIX wieku. Le Goff zajmuje się szerokim wachlarzem zagadnień bardziej ogólnych, takich jak: panująca ideologia, mentalność elit, mentalność mas, jak i charakterystycznych dla epoki średniowiecznej: wyprawy krzyżowe, zakony żebracze, mity i ich korzenie, stosunek do pracy i do rozrywki, stosunek do kobiet. Omawia także sylwetki osób-wzorców postępowania (np. Święty Ludwik).

„Ten zbiór artykułów na pewno będzie stanowił dobrą lekturę uzupełniającą wiedzę studentów, miłośników przeszłości oraz ułatwiał wprowadzenie do wielu tematów badawczych interesujących nie tylko historyków sensu strictori, lecz także antro­pologów kultury, zajmujących się rozwojem społeczeństwa, gospodarki, panujących idei i sztuki”.

(z recenzji prof. Henryka Samsonowicza)

„Dla studenta, ale także i dla badacza, ogromnie istotny jest fakt, że teksty te pub­likowane były w trakcie badań prowadzonych przez Autora [...]. Otrzymujemy dzięki temu bardzo rzadką okazję wglądu w proces kształtowania się pomysłów i idei wiel­kiego Badacza, ich rozwijania i udoskonalania argumentacji”.

(z recenzji prof. Marka Derwicha)

Arkadiusz Frania, Tadeusz Gierymski. »Pisanie wierszy to umieranie po kawałku«. Redakcja i korekta: Barbara Strzelbicka. Fotografia Autora: Szymon Halter. Okładka, opracowanie graficzne i projekt oraz obraz na okładce: J.M. Krasucki, Tadeusz Gierymski, pastel, 2024. Wydawca: Towarzystwo Galeria Literacka, Częstochowa 2024, s. 212.

Wstęp

Tadeusz Gierymski to twórca, który staje mi się coraz bliższy. Jego wewnętrzne zmagania z własnym losem, z konsekwencjami podej­mowanych decyzji, budują przestrzeń psychiczną, w której odnaleźć się może wielu, zwłaszcza w obecnych czasach, kiedy każdy z nas nosi w sobie opowieść o przygnębieniu i depresji, choć nie zawsze ta opowieść wychodzi poza umysł, udrękę skrywaną w czterech ścianach prywatnego smutku, osobistego jarzma.

O twórczości autora Rosy i rdzy napisałem parę tekstów, w tym ksią­żeczkę „Solidne niefarbowane retro”. O poezji Tadeusza Gierymskiego z 2004 roku; w istocie był to nieco obszerniejszy szkic, który za namową jego bohatera zdecydowałem się opublikować jako osobną pozycję. Ta praca stała się jednak dla mnie wyrzutem sumienia; wiedziałem, że poeta zasługuje na poważniejsze omówienie, ale wciąż brakowało mi elementu spajającego.

Po niemal dwudziestu latach doszedłem do przekonania, że właś­nie tu i teraz powinienem napisać swój tekst o Tadeuszu Gierymskim na nowo, tak, jak czuję i tak, jak prowadzi mnie sam twórca w wier­szach, prozach, notatkach, wywiadach i w prawdziwych przyśnieniach, bo jestem pewny, że miałem z poetą również kontakt wymykający się pomiarom i zdrowemu rozsądkowi. Na każdym etapie przygotowywa­nia książki prowadziłem z twórcą dialog, radziłem się i dopytywałem.

Otworzyłem myśli na pisarski dorobek autora Krótkiej ody do lampy.

Traktuję niniejszą publikację jako swojego rodzaju pamiętnik lek­tury, albowiem moja narracja nabrzmiewała w mięśniach przez dwie dekady, a zasiadając do konstruowania całości, wykorzystywałem to, co „magazynowało się” w pamięci. Nie rezygnuję jednak z aparatu polo­nistycznego, stąd mniej lub bardziej rozbudowane przypisy i odwołania, wychodzę bowiem z założenia, że z wnioskami i analizami literackimi można polemizować, lecz wskazówki bibliograficzne posiadają obiek­tywną wartość.

Znałem Tadeusza Gierymskiego osobiście, byłem jednym z wielu autorów, którym umożliwił debiut na łamach „Dziennika Częstochow­skiego. 24 Godziny”. Miałem przyjemność kilkakrotnie gościć u poety w jego słynnym skromnym mieszkaniu przy ulicy Kukuczki w Często­chowie. Widywałem Go na promocjach, w przelocie, gdzieś i kiedyś. Niniejsza publikacja wyrasta z atmosfery spotkań, zarówno tych, które odbywały się w rzeczywistości (w pokojach, siedzibach redakcji, przy kawiarnianych stolikach, na ulicach), jak i z wielogodzinnego wczy­tywania się w emocje Tadeusza Gierymskiego obecne w każdym jego utworze.

Książka ukazuje się w punkcie przecięcia światów i świadomości, między dwiema rocznicami: 95. urodzin i 15. śmierci Poety.

__________________

Arkadiusz Frania, urodził się 4 maja 1973 roku w Przechlewie (obecnie woj. pomorskie). Poeta, prozaik, krytyk literacki.

W 1993 roku ukończył Technikum Hutnicze w Zespole Szkół Elektroniczno-Mechanicznych w Częstochowie (technik-elektronik o specjalności: elektryczna i elektroniczna automatyka przemysłowa). W latach 1993-1994 studiował na Wydziale Elektrycznym Politechniki Częstochowskiej w Częstochowie.

W 1999 roku ukończył filologię polską w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Częstochowie, a w roku 2000 – Podyplomowe Studium Informatyczne w Szkole Informatyki przy Politechnice Częstochowskiej w Częstochowie.

W 2003 roku uzyskał tytuł doktora nauk humanistycznych w zakresie literaturoznawstwa (Uniwersytet Śląski) na podstawie rozprawy Powojenne dyskusje nad pozytywizmem. 1944/45-1948/49.

Opublikował kilkadziesiąt książek.

W 2014 roku nakładem Književniego Klubu „Branko Miljković” w Knjaževacu (w serii Biblioteka „Bdenje”) w tłumaczeniu Olgi Lalić-Krowickiej ukazało się pt. Asocijacije serbskie wydanie Jestem pomysłem Pana Boga na człowieka.

Mieszka w Częstochowie.

Magdalena Węgrzynowicz-Plichta, chimery. Redakcja i posłowie: Magdalena Węgrzynowicz-Plichta. Wydawnictwo SINGO, Kraków 2023, s. 127.

Józef Frąckowiak, Czytanka, Czytadło. Projekt okładki: Piotr Wieczorek. Nakład autorski, bez miejsca wydania, rok 2023, strony nienumerowane.

Anna Giesko, ziemia wcale nie jest okrągła. Projekt okładki i opracowanie graficzne: Maria Kuczara. Korekta: Agnieszka Nawrocka. Zdjęcie autorski: Jolanta Stelamasiak. Redak-tor serii Biblioteka FONT i tomu: Łucja Dudzińska, tom 75. Wydawca: FONT, Poznań 2024, s. 50.

Anna Giesko, po 20-letniej przerwie, oddaje w nasze ręce swój trzeci zbiór wierszy. Czytając tom ziemia wcale nie jest okrągła na początku ulegamy atmosferze ufności, ukojenia. Autorka skutecznie buduje nastrój. Robi to w subtelny, nostalgiczny sposób. Śmiało korzysta ze środków poetyckich, wpływających na wyobraźnię czytelnika. Pokazuje nam, że zakochana kobieta uwierzy, we wszystko, nawet że „ziemia wcale nie jest okrągła”. Mamy również świadomość, że pragnie na tych kłamstwach i kłamstewkach budować swoją codzienność. Nad warstwą słonecznej sielanki, narastają chmury. Zdajemy sobie sprawę, że ten spokój był pozorny jak cisza przed burzą. Rośnie obawa, którą potwierdzają słowa mężczyzny – „odchodzę”... I co dalej? Czytamy o wszelkich wyrazach buntu, aby ostatecznie „toczyć pod górę Syzyfowy kamień / ciężki od małej wiary // i jak zawsze/ zbyt szybko kończy się dzień / a zaczyna wieczność”. Później zapanuje spokój, pustka – „jest cicho / niemal dostojnie / w powietrzu narasta smak krzyku” – wiersz nikogo. Znamienny jest cytat z wiersza jak osioł: „dorastam / niosąc ostrożnie skorupę domu / na brzemiennych ciszą ramionach”. Tom Anny Giesko polecam jako liryczną opowieść o życiu i emocjach, napisaną w sposób precyzyjny i przemyślany.

Łucja Dudzińska

Zbigniew Rokita, Odrzania. Podróż po ziemiach odzyskanych. Projekt okładki i wklejek: Magdalena Kuc. Konsultacja merytoryczna: Sebastian Rosenbaum. Opracowanie map: Anna Pietrzyk. Fotografia autora na wklejce: Arkadiusz Gola. Redaktorka inicjująca: Bogna Rosińska. Redaktor prowadzący: Artur Wiśniewiski. Opieka produkcyjna: Ewelina Wójcikowska-Jakubiec. Opieka promocyjna: Zofia Kotecka. Adiustacja: Teresa Kruszona. Korekta: Anna Smutkiewicz, Weronika Pikuła. Wydawnictwo Znak, Kraków 2023, s. 312.

NOWA KSIĄŻKA ZBIGNIEWA ROKITY – LAUREATA NAGRODY LITERACKIEJ „NIKE” 2021

To tu, na Ziemiach Odzyskanych, miało po wojnie miejsce jedno z najbardziej  spektakularnych wydarzeń w historii Europy XX wieku. To tu, w tych wszystkich Wrocławiach i Szczecinach, Polska stanęła przed jednym z największych cywilizacyjnych wyzwań – przemienieniem Niemiec w Polskę.

Wciąż jednak widać szwy, którymi pozszywali Polski przedwojenną i powojenną. Wyłażą france. Bo tu, na Odzyskanych, jest jakoś inaczej. Uliczne tabliczki przypominają piastowskie drzewka genealogiczne, zewsząd wyzierają cegły o barwie wściekłej krwi, blokowiska lokowane na prawie niemieckim, wilhelmińskie gmachy otoczone przez parkingi niestrzeżone, a jednak płatne. Tutejsi Polacy często wciąż wahają się, czy już są stąd, czy jeszcze znikąd – a niektórzy dalej snują opowieść, którą ktoś ileś tam lat temu przerwał martwym już mieszkańcom ich kamienic.

I dlatego ja, kundel Ziem Odzyskanych, zlepiony z tutejszych i przyjezdnych, ruszyłem w tę dziwną podróż po Odzyskanych, po Poniemiecczyźnie, żeby to wszystko ujrzeć na własne oczy.

WŁÓCZĘGOWSKI POEMAT REPORTERSKI AUTORA KAJŚ. OPOWIEŚĆ O GÓRNYM ŚLĄSKU